System Graddio Iechyd a Diogelwch Tai
Mae landlordiaid sy’n gosod llety preswyl yn gyfrifol am sicrhau ei fod mewn cyflwr da. Ar 30 Mehefin 2006 daeth Deddf Tai 2004 i rym yng Nghymru.
Cyflwynodd y system graddio diogelwch a iechyd tai – sef dull asesu risg newydd a ddefnyddir i bwyso a mesur risgiau posib i iechyd a diogelwch pobl sy’n byw mewn tai rhent preifat.
Defnyddir y SGIDT i asesu peryglon posibl i iechyd a diogelwch trigolion ym mhob eiddo sydd ar gael i’w rhentio’n breifat - sef eiddo unigol sydd ar gael i’w rhentio’n breifat a thai amlbreswyliaeth (TA). Mae’r SGIDT yn disodli’r hen safon addasrwydd tai a oedd wedi ei chynnwys yn adran 604 Deddf Tai 1985.
Mae’r SGIDT yn nodi 29 o beryglon posib ynghyd â’r effaith y gallai pob un o’r peryglon hyn ei chael ar iechyd a diogelwch y preswylwyr cyfredol neu breswylwyr yn y dyfodol neu unrhyw ymwelwyr i eiddo. Mae’n berthnasol i bob eiddo preswyl p’un ai’r perchennog neu denant sy’n byw ynddo. Ar ôl derbyn cwyn, bydd raid i’r cyngor gynnal arolwg o’r eiddo i nodi unrhyw un o’r peryglon y daethpwyd o hyd iddynt yn y categorïau isod:
| Tamprwydd / llwydni | Ymbelydredd | Sŵn | Tân |
| Gwres / oerni eithafol | Nwy tanwydd anhylosg | Glendid | Arwynebeddau poeth |
| Asbestos | Deunyddiau organig anweddol | Diogelwch bwyd | Cau i mewn |
| Cemeglion bywleiddiad | Gorlenwi a gofod | Cyflenwad dŵr | Ffrwydriadau |
| Nwyon gwenwynig | Pobl yn torri i mewn | Cwympiadau | Ergonomeg |
| Plwm | Goleuadau | Trydanol | Strwythurol |
Bydd y swyddog arolygu yn gweithio allan sgôr ar gyfer pob perygl yn seiliedig ar ddifrifoldeb pob un a’r posibilrwydd y bydd yn achosi niwed i’r preswylwyr. Mae’r asesiad yn seilieig ar y risg i’r preswylydd mwyaf bregus. Er enghraifft, mae grisiau’n fwy peryglus i’r henoed felly y nhw fyddai’r grwp mwyaf bregus yn yr achos hwn.
Yn dilyn yr archwiliad, fe roddir i’r cyngor amryw o bwerau cyfreithiol i ddelio gydag unrhyw beryglon y daethpwyd o hyd iddynt yn dibynnu ar eu difrifoldeb. Bydd y cyngor yn gallu:
- cyflwyno rhybudd gwella sy’n mynnu bod gwaith gwella’n cael ei wneud
- cyflwyno rhybudd gwahardd sy’n cau’r cyfan o’r eiddo neu ran ohono neu’n cyfyngu ar nifer y preswylwyr a ganiateir
- cymryd camau brys
- cyflwyno rhybudd ymwybyddiaeth o berygl (yn rhoi cyngor)
Bydd y pwerau newydd yn galluogi’r cyngor i weithredu pan fydd y landlord wedi methu ac erlyn am ddiffyg cydymffurfiaeth. Bydd hefyd yn fodd i ni godi ffi am gamau gweithredu ac adennill unrhyw gostau cysylltiedig.
Am ragor o wybodaeth a chyngor, cysylltwch os gwelwch yn dda gyda’r Tîm Gorfodaeth Tai yn Iechyd yr Amgylchedd - Tîm Gorfodaeth Tai: (01248) 752836 / 752835.
