Skip to content

Isle of Anglesey County Council


Dogfen y mis Gwasanaeth Archifau


Dogfen Y Mis: Medi 2019

Dogfen Y Mis: Cofrestr Ysgol Lanfachraeth, 1893

Cyfeirnod: WA/9/20

Yn draddodiadol mae mis medi yn nodi dechrau tymor ysgol newydd. Gydag athrawon a disgyblion yn mynd yn ôl i’r ysgol yn llawn brwdfrydedd ag egni wedi gwyliau’r haf, a rhieni yn llenwi’r cyfryngau cymdeithasol a lluniau o’u plant yn eu gwisg ysgol newydd ffres.

Felly, dogfen o’r casgliad addysg sy’n cael sylw y mis yma, a rydym am fynd yn ôl i’r flwyddyn 1893/94. Cofrestr mynediad Ysgol Llanfachraeth o’r flwyddyn honno yw dogfen y mis yma. Mae’n ddogfen hynod ddiddorol a chynwhysfawr. Mae’n rhestru enwau’r plant, dyddiad geni, oed, cyfeiriad ac enwau rhieni, a hyd yn oed ysgolion eraill y bu’r plant ynddyn nhw os yn berthnasol.

Mae’r cyfan wedi ei gyflwyno yn gywrain mewn llawysgrifen brydferth, ac mae’r ddogfen mewn cyflwr arbennig o dda a chysidro ei oed. Mae’r esiampl yma wedi cael ei lenwi yn drylwyr heb ddim bylchau – popeth wedi ei gofnodi yn fanwl gywir. Saff yw tyboi fod gan Brifathro Llanfachraeth ar y pryd lygad am fanylion ac yn gywrain yn ei waith.

Gall y wybodaeth yn y cofrestrai a llyfrau log ysgolion yma fod yn gyfarpar defnyddiol wrth olrhain hanes teulu. Er enghraifft, petai eich cyn deidiau yn symud o gwmpas yn y blynyddoedd rhwng y cyfrifiad, yna mae yna siawns y dewch o hyd iddynt mewn cofnodion fel hyn.

I weld y ddogfen mewn mwy o fanylder, gweler yr atodiad isod os gwelwch yn dda.

Mae’r holl ddelweddau, ffotograffau a dogfennau sy’n ymddangos ar y dudalen hon yn destun cyfyngiadau hawlfraint.